Mekan Tasarımının Müşteri Üzerindeki Etkisi

Özellikle ticari mekanlarda rengin kullanımına dikkat edilmelidir

Tasarım, tasarım yapılan mekanı kullanacak ve bu mekanda zaman geçirecek insanların davranışlarını doğrudan etkileyen çok güçlü bir olgudur. Mimarlığın, tasarlanan mekanların insanın ruh hali üzerindeki etkisi çok büyüktür. Mekan ve kullanıcı arasındaki bu kuvvetli etkileşim kullanıcının mekanı tanımlaması, mekanın ise kullanıcıya anlam vermesinden beslenir. Alanların kullanışlı ve faydalı olması kullanıcının memnuniyeti ve psikolojik haliyle doğrudan bağlantılıdır. İşlevsellik ve esneklik derecesi insanları etkin bir şekilde yaşamaya ve çalışmaya teşvik eder.

Mimari ve iç mimari tasarımcıları, tasarımları kullanıcının etkin bir biçimde kullanması ve benimsemesi için halkın ve toplulukların kimliğini göz önünde bulundurarak ve günlük yaşam rutinlerine saygı göstererek etkin bir tasarım ortaya koyabilir. Bunun içinde tasarımda ulaşılabilirlik, görünürlük, yakınlık ve duyuları algılama insan psikolojisinin temel öğeleri esas alınmalıdır. İç mekanlar ve dış mekanlar arasında da görsel uyum yaratarak etkili bir tasarım yapılabilir.

Bir alanın içinde oluşturulan atmosfer, kullanılan renkler, malzemeler, dokular ve ışık tasarımın tamamını oluşturan ve her kullanıcı için farklı deneyime ortam hazırlayan ince detaylardır. Mekanla kullanıcı arasında duygusal tepkilere ulaşmak için ışık etkisi kullanılabilir. Işık kullanımı sıcaklık ve soğukluk gibi belirli ruh hallerini ortaya çıkarabilir. Aydınlatmanın kontrol edilebilir ve ayarlanabilir olması daha konforlu mekanlar tasarlamanın adımlarıdır. Malzeme seçimi ise doku algısını ortaya çıkaracağı gibi yumuşak dokulu malzemeler sakinlik, rahatlık hissi verirken daha sert dokulu malzemeler dinamik, ilgi çekici, güçlü ve daha sıcak bir mekan algısı yaratır. Renklerin doğru kullanımı da etkili tasarım için yadsınamaz bir etkendir. Tasarımda ön plana çıkması istenen alanlara göre sıcak (kırmızı, sarı turuncu) ve arka planda kalması istenen alanlara göre ise soğuk (mavi, yeşil, mor) tonlar kullanılabilir. Özellikle ticari mekanlarda rengin kullanımına dikkat edilmelidir. Kırmızı ve turuncu kalp atış hızıyla beraber kan akışını ve heyecan düzeyini arttırabilir. Aynı zamanda iştah arttırıcı etkisi çokça kullanılır. Mavi ise kan basıncını ve kalp atış hızını düşürerek sakinlik, huzur hissi verir. Diğer yandan iştah azaltıyor olması tasarımda kullanıcı için bir seçenek olabilir. Tasarımda renk kullanımının insan psikolojisine bir diğer etkisi ise, sarı, turuncu ve yeşil gibi canlı renkler mekanlarda sosyalleşmeyi ve iletişim kurmayı teşvik ederken, mor, koyu mavi, kırmızı ve koyu yeşil tonları gibi koyu tonlar biraz daha yalnızlık ve soğuk bir his oluşmasına neden oluyor. Buna karşın, tasarımda uygun yerlere uygulandığında, rahat verici etkileri olabilir.

Bir mekanın büyüklüğü ve genişliği de kullanıcı profilini etkileyen bir unsurdur. Tavan yüksekliği, bireyin özgürlük veya sınırlanma düşüncesi üzerinde etkisini gösterir. Ayrıca, insanların tavanları yüksek olan odalarda daha yaratıcı ve odaklanmış olduklarını kanıtlanmıştır. Özellikle iç mekanda bitkileri tasarıma dahil etmenin konsantrasyonu arttırdığı ve stresi azalttığı bilinmektedir.

Mimarlar ve iç mimarlar, güvenlik ve sağlık ile ilgili hususları birinci planda değerlendirerek tasarım ortaya çıkarmalıdır. Tasarım için seçilen cam, boya, kumaş çeşitleri gibi malzemelerin sağlık ve güvenliği birinci planda tutarak bu malzemelerin neden olacağı kayma, kirlenme gibi özelliklere dikkat ederek kullanıcıyı daha güvende hissettirilebilir. Doğrudan ve dolaylı aydınlatma ve aydınlatmanın derecesi kontrol edilerek ve uygun ses yalıtımı, perde, dayanıklı mobilya ve diğer ekipmanların özenle seçilmesiyle daha etkin bir tasarım yapılabilir. Bu detayların dikkatli bir şekilde bir araya getirilmesi ve bir denge kurulması aşamasında tasarımcının kullanıcıyı çok iyi tanıması ve buna uygun bir tasarım yapması gereklidir.

Nihayetinde, tasarımın kullanıcıların değerlerini, ihtiyaçlarını, tercihlerini ve memnuniyetini nasıl karşıladığını değerlendiren psikolojik yaklaşımla tasarım yapmak esas olandır. Asıl soru, tasarımcıların insan psikolojisi ve davranışını etkileyen çeşitli iç mimar faktörleri hakkındaki deneyimleri, nitelikleri ve hayal gücüdür.